الگو چینی بانکداری نوین

بانکداری نوین در چین|سپهر‌نت ایرانیان

چینی‌ها بعد از یک دوره خواب طولانی توانسته‌اند امروز در حوزه فین‌تک به الگوی پیشتاز جهان تبدیل شوند. چین به‌واسطه شباهت‌هایی که با کشورمان دارد، می‌تواند یک الگوی قابل اجرا و قابل پیشنهاد در این زمینه تلقی شود؛ به‌ویژه آنکه نظام بانکداری موجود در ایران هم نمی‌تواند نیازهای افراد را به‌خوبی پوشش دهد و وام‌دهی‌های خرد در کشورمان هم به پدیده موسسات بدون مجوز منجر شد. ایجاد حوزه جدید سرمایه‌گذاری از طریق فین‌تک‌ها می‌تواند کمک کند که سرمایه‌گذاری به بانک‌ها و بورس و بازارهای کالایی محدود نباشد و متنوع شود.

دنیای اقتصاد-شادی آذری: نشریه‌اکونومیست در گزارشی از برتری چین در فناوری‌های نوین مالی خبر داده و اعلام کرده است که پیشرفت در فناوری‌، سیستم بانکی عقب‌مانده و ثروت روزافزون چینی‌ها دست به‌دست هم داده‌اند تا این کشور را به پیشتاز یک حوزه جدید به‌نام فین‌تک یا فناوری‌های نوین مالی تبدیل کنند. کلمه فین‌تک کوتاه شده کلمه تکنولوژی‌های مالی است و در اینجا به بانکداری و سرمایه‌گذاری اینترنت‌محور گفته می‌شود.

از چرتکه تا وام‌دهی آنلاین

به گزارش اکونومیست بانک‌های چینی چندان از دوران چرتکه فاصله نگرفته‌اند. در دهه ۱۹۸۰ چینی‌ها از این صفحات باستانی برای بیشتر محاسبات تجاری خود استفاده می‌کردند. در دهه ۱۹۹۰ بسیاری از کارمندان بانک باید یک آزمون پایه چرتکه را می‌گذراندند. حتی امروز هم گه‌گاهی صدای این چرتکه‌ها در روستاهای چین به گوش می‌رسد. این روزها اما چرتکه فقط یک نماد است، نمادی که بیشتر از آنکه یک ابزار محاسباتی باشد، یادآور نام شرکت‌های مالی آنلاین چین است. 

با بکارگیری تکنولوژی نوین طی یک دهه اخیر، چین به کشوری تبدیل شد که بیشترین کاربر اینترنت را در جهان داراست؛ جمعیتی بالغ بر بیش از ۷۰۰ میلیون نفر. یک انقلاب بالقوه درحال شکل‌گیری بود، اما بانک‌های دولتی ناکارآمد قادر به پاسخگویی سریع به این انقلاب نبودند. راه اما برای شرکت‌های تشنه باز بود. برخی از کارآفرینان تجربیاتی در تجارت الکترونیک داشتند، برخی دیگر دستی در بازی‌های آنلاین داشتند و بسیاری دیگر هم نخستین بار بود که به چنین عرصه‌ای وارد می‌شدند. امروز چشم‌انداز فین‌تک در چین بسیار مثبت است تا جایی که درحال ایجاد تحولی اساسی در نظام بانکی این کشور است و کمک می‌کند تا یک نظام بانکی کارآمدتر ایجاد شود، به‌ویژه برای مصرف‌کنندگان و کسب‌وکارهای کوچک. محدودیت‌ها هم اما به‌وضوح رخ می‌نمایند. بانک‌ها درحال مقاومت هستند و قانون‌گذاران که تاکنون بردباری نشان می‌دادند، به موضوع واکنش نشان داده‌اند. سال‌ها چین به کشورهای پیشرفته نگاه می‌کرد تا از آنها یاد بگیرد که نظام مالی خود را چگونه‌ مدیریت کند، اما وقتی بحث تکنولوژی‌های مالی به میان آید، دیگر کشورهای جهان تجربه چین را مورد مطالعه قرار خواهند داد.

حوزه‌های نوآوری مالی

ظهور فین‌تک در چین در سه حوزه بیشتر مشهود است: نخست، پرداخت‌های موبایلی که در زندگی روزمره ملموس است. مصرف‌کنندگان قشر متوسط در چین که با ظهور اینترنت شکل گرفتند، همیشه به خریدهای اینترنتی تمایل دارند. این موضوع آنها را به نخستین استفاده‌کنندگان بزرگ پرداخت‌های دیجیتال تبدیل کرد. علاوه بر این چین در یک مورد دیر آغاز کرد و این مزیتش شد. اقتصادهای پیشرفته مدت‌ها پیش نقدینگی را کنار گذاشتند و به‌جایش از کارت‌های اعتباری و کارت‌های بدهی استفاده کردند. چین اما تا همین یک دهه اخیر از نقدینگی استفاده می‌کرد.

گذار به سمت پرداخت‌های دیجیتال با رواج گوشی‌های همراه به اوج خود رسید. چینی‌هایی که هرگز حتی یک کامپیوتر شخصی نداشتند، حالا هرکدام یک گوشی همراه دارند. امروزه ۹۵ درصد از کاربران اینترنت از طریق گوشی‌های همراه آنلاین می‌شوند. رقابت وقتی به اوج خود رسید که اپلیکیشن‌های گوشی‌های همراه امکان تراکنش‌های آنلاین را فراهم آورد. 

حوزه دومی که چین در آن به رهبری دنیا رسیده است، وام‌دهی آنلاین است. در اغلب کشورهای جهان، بانک‌ها از وام‌دهندگان کوچک سبقت می‌گیرند. این معضل در چین هم مشهود است. بانک‌های دولتی بر نظام مالی کشور سایه افکنده‌اند. کارآیی آنها فقط وام‌دهی به شرکت‌های دولتی است. فین‌تک برای پر کردن این خلأ به‌وجود آمد. باز هم تجارت الکترونیک سکوی پرتاب اولیه شد: پلت‌فرم‌های خرید آنلاین، خدمات وام‌دهی ارائه کردند و حالا از تراکنش‌های مالی مشتریان و اطلاعات فردی آنها به اعتبار آنها امتیاز می‌دهند.

البته وام‌دهی در تجارت الکترونیک فی‌نفسه نیازمند احتیاط است. اهداف آن، مشتریانی هستند که از پیش با پلت‌فرم‌های خریدهای بزرگ آشنایی دارند. این موضوع در وام‌دهی‌های آنلاین چین بسیار محسوس است چون به ناگهان وام‌دهی‌های آنلاین در این کشور به رشدی انفجاری رسید. 

تا همین اواخر، پس‌اندازکنندگان چینی با دو گزینه افراطی برای مدیریت پولشان مواجه بودند: سپردن آنها به حساب‌های بانکی که نرخ بهره آنها بسیار پایین اما امنیت‌شان بالا بود و سرمایه‌گذاری در بازار سهام که ریسک بسیار بالایی داشت. گزینه‌ای بینابین این دو وجود نداشت. فین‌تک این زمینه بینابینی را ایجاد کرد.

بزرگ‌ترین پیشرفت در این زمینه راه‌اندازی یک صندوق آنلاین از سوی سایت علی بابا در سال ۲۰۱۳ بود. این صندوق به‌نام «یوبائو» راهی بود برای اینکه مردم بهره حساب‌های تجارت الکترونیک خود را به‌صورت نقدی دریافت کنند. طی تنها ۱۸ ماه «یو بائو» ۱۸۵ میلیون مشتری جذب کرد و به آنها ۶۰۰ میلیارد یوآن دارایی تخصیص داد. 

عبور از مرز چین

پیشگامان حوزه فین‌تک چین همچنین در تلاش‌ هستند تا در خارج از مرزهای این کشور هم به حوزه‌های نو راه یابند. کیف پول موبایلی وی‌چت هم‌اکنون به‌صورت بین‌المللی هم قابل استفاده است.

تاریخ مشابه بانکداری ایران و چین

مطالعه تجربه چین در استفاده از تکنولوژی‎‎های مالی از آنجایی حائز اهمیت است که وضعیت خلأهای موجود در نظام بانکداری چین، شباهت بسیاری با وضعیت کنونی نظام بانکی ایران دارد.رویکرد چینی‌ها در استفاده از نوآوری تکنولوژیک در نظام مالی به‌گونه‌ای است که این نهادهای بین‌المللی چین را به‌عنوان الگوی آتی استفاده از نوآوری در نظام مالی معرفی کرده‌اند. این رویکرد برای بازارهای نوظهوری چون ایران، دربردارنده این پیام است که با استفاده درست از تکنولوژی در نظام مالی دستیابی به اشکال جدید بانکداری ممکن خواهد بود.

با توجه به اشتراک نظام بانکی ایران و چین در برخی خلأها، الگوبرداری از رویکرد چشم‌بادامی‌ها در استفاده از ظرفیت‌های تکنولوژی در نظام مالی می‌تواند پس از بومی‌سازی و بازتعریف براساس مختصات نظام مالی ایران، به‌عنوان نیروی گریز از تعادل ناکارآی موجود در نظام بانکی کشور ایفای نقش کند. این فرآیند هم به نفع مشتری نهایی است که سرویس بهتر و رقابتی می‌گیرد و هم به بانک‌ها کمک می‌کند که در شرایط سخت این روزها متمرکزتر و چابک‌تر کار کنند.

منبع: https://donya-e-eqtesad.com

بالا